Zoete aardappel of Ipomoea batatas

Zoete aardappel of Ipomoea batatas

De zoete aardappel, ook wel bataat genoemd, raakt steeds meer ingeburgerd in Nederland. De bataat is een smakelijke vervanger van onze eigen zetmeel knollen. De aardappel en zoete aardappel zijn geen verwanten.  De ‘gewone’ aardappel (Solanum tuberosum) behoort tot de Nachtschades en de zoete aardappel (Ipomoea batatas) tot de Windefamilie. Je kunt de bataat op veel verschillende manieren gebruiken; rauw, gekookt, gepoft, gebakken, et cetera. Zoete aardappelmeel is heel geschikt om te verwerken in glutenvrij brood, koekjes en gebak. 

Zoete aardappel of Ipomoea batatas

Vrijdag 9 februari 2018

Herkomst

De Ipomoea batatas komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. Vanaf de 16de eeuw wordt de plant door de Spanjaarden overgebracht naar onder andere Azië en Indië. Het is een plant die zich goed ontwikkelt in een wat warmer klimaat en groeit dan snel. Maar ook op een zonnige plekje in ons kikkerlandje kun je ze verbouwen. De Ipomoea batatas kruipt als een lage klimplant met hart-/handvormig gelobde bladeren over de grond en heeft hele mooie, trechtervormige bloemen. Je kunt ze zowel in een grote pot als in de volle grond kweken.

Gezond & smakelijk

Naast dat zoete aardappelen lekker veelzijdig en heel smakelijk zijn, zijn ze ook gezond. Een gewone aardappel bestaat uit zetmeel en zal daarom je bloedsuikerspiegel sneller beïnvloeden. De bataat bevat inuline, dat valt onder de koolhydraten, maar inuline heeft een langzamere vertering waardoor je bloedsuikergehalte stabiel blijft. Inuline zit bijvoorbeeld ook in aardperen, asperges, cassave, bananen en artisjokken.

Zoete aardappelmeel

Zoete aardappelmeel koop je in een toko of de beter gesorteerde natuurvoedingswinkels. Het is glutenvrij en daarom heel geschikt om te verwerken in glutenvrije baksels zoals brood, koekjes en taart. Maar je kunt er ook sauzen en soep mee binden of toevoegen aan een glutenvrij (pannenkoeken)beslag. Zoete aardappelmeel is wel een stuk duurder dan gewone aardappel(zet)meel. Indien je snel last hebt van een onstabiele bloedsuikerspiegel of (pre)diabeet bent dan is (meel van) de bataat wellicht een goed alternatief.

Gistwater of probiotisch drankje

Onlangs ontdekte ik dat je van bataat, water en een klein beetje honing een heerlijk probiotisch drankje kunt maken. Dit gefermenteerde water is goed voor je darmflora, maar tevens geschikt voor heel andere doeleinden. Wilde gisten zetten de suikers om in koolzuurgas. Na 5 á 7 dagen bevat het mengsel veel bubbels en geeft de fles bij openen een sissend geluid. Net als bij een nieuwe fles frisdrank het geval is. Men noemt dit gefermenteerde water ook wel gistwater, hefewasser, wild yeast water of natuurlijk gistwater. Dit gistwater kun je dus drinken, als rijsmiddel voor brooddeeg gebruiken of om een desem sneller op te starten. Hier vind je meer info over hoe je zelf gistwater maakt.

Zoete aardappel of Ipomoea batatas

Lekker veelzijdig

  • Rauw (gistwater, probiotisch drankje, door brooddeeg, ed.)
  • Gekookt (gewoon, puree, soep, jam, ed.)
  • Gebakken / gefrituurd (patat, chips, gebakken schijfjes, ed.)
  • Gepoft
  • Gedroogd / bloem (bindmiddel sauzen, soepen, ed.)
  • Verwerkt in (glutenvrije) producten (petit fours, brood, cake, koek, noedels, ed.)

Verschillende kleuren

De bataat is in verschillende kleuren verkrijgbaar. Ook zijn er eetbare siervormen die niet misstaan tussen de overige planten in de tuin. De meest bekende is de zoete aardappel of Ipomoea batatas met een bruinoranje schil en oranje vruchtvlees (zie foto). Steeds vaker kom je in de supermarkt of bij de groenteman ook andere kleuren tegen. Onlangs spotte ik paarse bataten met wit vruchtvlees en gele exemplaren. Maar en blijken bijvoorbeeld ook geheel paarse, geheel witte of wit met een rode schil te zijn. De zoete aardappels met paarse binnenkant ben ik helaas nog niet tegen gekomen. Je schijnt ze als kleurstof voor brooddeeg te kunnen gebruiken. Die uitdaging wil ik graag nog eens aangaan.

Zelf kweken

Wist je dat je zoete aardappelen ook heel makkelijk zelf kunt kweken. De zoete aardappel of Ipomoea batatas behoort tot de Windefamilie. Het is een eenjarige, niet winterharde, klimmende of kruipend bodembedekkende plant. Je kunt het ook als hangplant gebruiken. De knollen, die eigenlijk verdikte wortelstokken zijn, groeien onder grond. De bataat heeft paarse bloemen, in de vorm van een trechter. Wellicht heb je wel eens de witte, in het wild groeiende, familielid gezien. Mijn oma noemde ze altijd ‘pispotjes’. Deze soort is zover ik weet niet eetbaar.

Het plantgoed, in de vorm van de pootaardappelen of planten, zijn (online) bij de beter gesorteerde zaad- en plantgoed leveranciers verkrijgbaar. Zowel het blad (gebruiken als spinazie) als de knollen (zoete aardappelen) zijn eetbaar. Er zijn ook eetbare sierlijke variëteiten beschikbaar, zo fraai dat ze zelfs in een gewone tuin niet zullen misstaan. Je kweekt ze net zoals gewone aardappelen, in een grote pot of in de volle grond. Wel vragen ze om een warmer plekje en ze mogen pas na de IJsheiligen naar buiten. Je kunt de teelt dus het beste binnen starten. Plant ze maart/april in potten. Na een dag of 7 zullen de eerste groene scheuten zichtbaar zijn.

Waar te koop

  • Vers = supermarkt, markt of groenteman.
  • Meel = toko of natuurvoedingswinkel.
  • Noedels = toko
  • Confituur / jam (Crême d’ Ipomée) = supermarkt, toko of zelf maken.
  • Frites = supermarkt (vers, diepvries)
  • Poot aardappel of plantgoed = om zelf zoete aardappelen te kweken, (online) verkrijgbaar bij zaad- en plantgoed leveranciers.

Bewaar de zoete aardappel of Ipomoea batatas op een donkere en koele plaats.

 

Ik zeg proberen maar!

 

©XBB Copyright Xandra bakt brood

Geef een reactie: