Alles over kikkererwten

Alles over kikkererwten

Pas sinds een paar jaar gebruik ik kikkererwten in salades, curry gerechten en bak er wraps van. Best kort eigenlijk wanneer je bedenkt dat deze peulvrucht al zo’n 8000 jaar lang in Anatolië wordt gegeten en geteeld. Hoe hebben we het in Nederland ooit zonder kunnen doen? De kikkererwt is lekker veelzijdig toepasbaar en zit ook nog eens boordevol eiwitten, waardoor het een prima vleesvervanger is. De kikkererwt (Cicer arietinum) wordt ook wel kekererwt, keker of garbanzo genoemd en is een eetbare en gezonde peulvrucht uit de vlinderbloemenfamilie.

Alles over kikkererwten

Het genootschap ‘Onze Taal’ zegt het volgende over de kikkererwt: “Deze peulvrucht heet eigenlijk keker(erwt). We hebben dit woord – in het Middelnederlands al – ontleend aan het Latijnse cicer(a), dat ‘grauwe erwt’ betekent. Een kikkererwt is dus eigenlijk een ‘erwterwt’. Door verkorting van de klinker is keker als kikker gaan klinken.”

De kikkererwt komt waarschijnlijk van de wilde Cicer reticulatum. Er zijn wel zo’n 40 verschillende Cicer erwten. De kikkererwt is er in het witgeel, roodbruin (Cicer a. Garbonzo’) en zwart (Cicer a.’Kabuli Black’). In het westen kennen wij voornamelijk de witgele kikkererwten, die na het koken ogen als grote, gladde zaden. De variant uit het gebied rondom India en Ethiopië is kleiner en enigszins gekreukt. In het Himalaya gebergte hebben ze de Cicer microphyllum (= kleinbladig ras). De kleinere soorten worden daar vaak als spliterwt verkocht. Momenteel bevinden de belangrijkste teeltgebieden van kikkererwten zich in Turkije, Noord-Afrika, Mexico, Afghanistan, India, Pakistan en Spanje .

Gerechten met kikkererwten

Deze gezonde peulvruchten worden bijvoorbeeld verwerkt in stoofpotten, couscous, soep, puree, in curry’s, falafal, hummus, tortilla, brood en pannenkoeken. Gekookt of knapperig geroosterd zijn ze ook heel lekker door een salade. De jonge scheuten van de plant kun je wokken of in roerbak gerechten gebruiken. Eet liever geen rauwe kikkererwten, want ze bevatten (net zoals alle andere peulvruchten) van nature een giftige stof, lectine genaamd. Lectine kan de darmen behoorlijk ontregelen en de nieren zelfs beschadigen. Door de kikkererwten te koken (verhitten) wordt de lectine onschadelijk gemaakt.

Recepten

TIP: Een onovertroffen smaaksensatie vinden wij toch wel de combinatie van kikkererwten(meel) + Ras el Hanout (een Marokkaans kruidenmengsel van soms wel 20 of meer specerijen).

Te koop als

  • verse peulvrucht, als je geluk hebt ook in Nederland,
  • gedroogde erwten, zowel los als voorverpakt, witgeel en/of roodbruin
  • gekookt en ingeblikt,
  • gekookt en in glas gedaan,
  • fijngemalen tot meel, voor brood, pannenkoeken & als bindmiddel
  • zaaigoed, zodat je ze zelf kunt telen.

Je kunt de bovenstaande producten kopen: op de markt, in de (Turkse) supermarkt, in een natuurvoedingswinkel, in de molenwinkel, een toko of online in een webshop.

Kikkererwten zijn de meest eiwitrijkste peulvruchten. Ze bevatten ongeveer 20% eiwit, 50% koolhydraten en verder nog 12% dieetvezels, 5% olie, vitamine B1 , B6, foliumzuur, magnesium, ijzer en zink. 

Gedroogde kikkererwten koken

Leg de erwten in een zeef en spoel ze goed af onder koud stromend water. Neem een grote schaal of kom. Doe de erwten hier in, voeg ruim voldoende water toe zodat ze geheel onder staan en laat ze vervolgens minimaal 6 tot 8 uur weken. Giet ze de volgende dag, samen met het weekvocht,  in een grote pan, voeg eventueel nog wat extra water en een snufje zout (optioneel) toe en kook de kikkererwten in 45 á 60 minuten beetgaar.

Zo maak je kikkererwtenmeel

Kikkererwtenmeel heeft een nootachtige smaak met een heel klein bittertje dat meestal verdwijnt tijdens het verhitten. Oorspronkelijk wordt het gemaakt van fijngemalen “chana dhal“, een kleine Indiaase kikkererwt en geeft een lichtgeel meel. Je kunt het gebruiken als bindmiddel in soepen, als een glutenvrije vervanger van paneermeel, om (glutenvrij) brood mee te bakken. Maar ook koekjes, cake, muffins, pannenkoeken (platbrood), noodles en pizza’s behoren tot de legio mogelijkheden.

Kikkererwtenmeel koop ik meestal bij korenmolen ‘De Zandhaas’ in Santpoort. Maar je kunt het ook heel eenvoudig zelf maken. Voordeel: droge kikkererwten zijn veel langer houdbaar dan een zakje meel. Neem een x hoeveelheid gedroogde kikkererwten en maal deze fijn in een foodprocessor, (koffie)bonenmolentje of een geschikte keukenmachine. Zeef vervolgens de grove stukjes erwt uit het meel en maal deze fijn. Herhaal dit eventueel nog een keer totdat alle delen klein genoeg zijn. Mijn ervaring is dat dit type meel altijd iets grover/korreliger zal blijven dan bijvoorbeeld tarwemeel.

Andere namen voor kikkererwtenmeel: gram flour, garbanzo flour, garbanzo meel, chickpea flour en besan.

Zelf verse kikkererwten kweken

De kikker- of kekererwt (Cicer arietinum) is een éénjarig gewas en heeft wel wat warmte nodig om goed te kunnen gedijen. Plaats de kleine plantjes dus op een beschutte plek of nog beter in de koude bak of kas. Weken en voorzaaien kan binnen op een warme plek vanaf maart – april. Weken en buiten zaaien of uitzetten kan pas na de IJsheiligen en wanneer de grond voldoende is opgewarmd, mei – juni. Verder stellen ze de zelfde voorwaarden aan de bodem als alle andere soorten peulvruchten.

Tip: laat de erwten voordat je ze gaat zaaien eerst een nachtje in koud water weken. Dan zal het kiemproces sneller verlopen en heb je minder kans dat de zaden verrotten.

Kikkererwten doen er 3 á 4 maanden over om tot volle wasdom te komen en peulen te dragen. De planten worden ongeveer 60 tot 75 cm hoog. Elke peul bevat 2 tot 3 erwten. De onregelmatig gevormde zaden zijn beige, donkere of zwarte kleur. De opbrengst is niet spectaculair groot, maar wellicht wel de moeite waard. Kikkererwten als zaaigoed zijn online te bestellen bij verschillende tuin- en zaden webshops. Maar je kunt natuurlijk ook een poging wagen met een paar gedroogde exemplaren uit je voorraadkast.

Engels = chickpea
Duits = kichererbse
Frans = pois chiche
Italiaans = ceci
Spaans = garbanzos
Turks = nohut

Groetjes, Xandra 🙂

 

Bron: ‘Onze Taal’, boek ‘Groente’ van Roger Phillips ISBN 9789027433244 (status uitverkocht), ‘Bonen!‘ van Joke Boon ISBN 9789048829606.

©XBB Copyright Xandra bakt brood

2 comments on “Alles over kikkererwten”

  1. Ria schreef:

    Lupinebonen bevatten nog veel meer eiwit en vezels, en het is nog een compleet eiwit ook!

    1. Xandra schreef:

      Beste Ria, bedankt voor de tip, maar dit stukje gaat enkel over kikkererwten 😉 Gr. Sandra

Geef een reactie: