Rode tarwe of Triticum aestivum

Rode tarwe of Triticum aestivum graankorrels

Rode tarwe of Triticum aestivum. Deze rode wintertarwe noemt men ook wel rode baktarwe, indigo tarwe, paarse tarwe of rode graantarwe. Wintertarwe zaait men meestal vanaf augustus tot en met september. Dit landtarwe is bijzonder geschikt om er een goed en vooral smakelijk brood van te bakken. De rode tarwe die ik mag testen wordt gewoon in Nederland verbouwd en heeft een prima bakwaarde. In tegenstelling tot wat veel bakkers denken, kun je ook in ons landklimaat graan met een hoog eiwitgehalte telen. De familie Steverink in de Gelderse Achterhoek bewijst dat het absoluut mogelijk is. 

Wat is rode tarwe?

Rode wintertarwe is in Nederland (nog?) een zeer exclusief product. Dit rode graan komt oorspronkelijk uit landen als Syrië, Jordanië en Turkije. Jan Steverink uit het Gelderse Silvolde heeft het alleenrecht om dit graan in ons land te mogen verbouwen. Hij heeft die toestemming en zaaigoed een aantal jaren geleden gekregen van de Duitse licentiehouder in Beieren.

Volgens de teelt ervaringen van deze boer is de rode wintertarwe minder gevoelig voor ziektes. Dat komt waarschijnlijk omdat het een ‘oer’graan is waar weinig mee gekruist is zoals hij uitlegt. Een droge periode zorgt weliswaar voor een wat kleinere oogst, maar de goede bakwaarde wordt er beslist niet minder door. Na het oogsten laat het rode graan malen door Grutterij-molen ‘De Hoop’ in Oud-Zevenaar.

Hoe ziet rode tarwe er uit?

Zo op het eerste gezicht zie je geen verschil tussen de aren van gewone tarwe en die van zijn rode soortgenoot. Pas wanneer de korrels worden gedorst onthult het graan zijn geheim. Zoals de naam al doet vermoeden is de graankorrel roodbruin van kleur. In tegenstelling tot die van gewone tarwe die geelbruin oogt. Brood van rode tarwe is tevens smaakvoller en beetje nootachtig.

Men zegt dat de schillen (vliesjes) van deze graankorrels een hoge dosis antioxidanten bevatten. De bijzondere rode kleur wordt veroorzaakt door het stofje anthocyanine, waaraan ook allerlei gezondheid bevorderende eigenschappen worden toe geschreven. Anthocyanen bevinden zich bijvoorbeeld ook in gekleurde granen, fruit- en zaadschillen. Daarnaast zijn oergranen veelal lichter verteerbaar, wat ook een fijn gegeven is. Of dat allemaal daadwerkelijk zo is weet ik niet, mij gaat het vooral om de smaak en de bakkwaliteit (zonder iets toe te hoeven voegen). Een goed brood bestaat immers uit niet meer dan meel, water, zout en een rijsmiddel.

Voedingswaarden rode tarwe

Volgens de verpakking bevat rode tarwe volkorenmeel gemiddeld de volgende voedingswaarden per 100 gram:

  • Energie kj/kcal 1439/343
  • vetten 2 gr, waarvan 0,3 gr verzadigd
  • koolhydraten 64 gr, waarvan 0.5 gr suikers
  • eiwit 14 gr (wat behoorlijk veel is mijn inziens, dus ik ben benieuwd)
  • zout 5 mg
Rode tarwe of Triticum aestivum De Slaege

Wat is De Slaege?

Graanteler Jan Steverink teelt al sinds 2005 in De Slaege allerlei oude graansoorten. Deels biologisch, deels op de traditionele manier. Op De Slaege worden onder andere rode wintertarwe, zwarte emmer, spelt en droge bonen verbouwd. De Slaege is een vruchtbaar gebied bij Silvolde. Dit dorp ligt in de Achterhoek, langs de Oude IJssel. De akkers van Jan liggen op zavelgrond.

Het voordeel van deze grondsoort is dat het in droge periodes langer vocht kan vasthouden. Zavelgrond bestaat namelijk uit een deel zand en een deel klei. De zandkorrels zorgen voor luchtigheid, de kleideeltjes houden het vocht beter vast en zijn tevens in staat om voedingsstoffen aan zich binden. Tijdens de groeiperiode van de gewassen geven zij die langzaam weer af, zodat ze beschikbaar komen voor de planten. Misschien vind je deze info als hobbybakker wat minder interessant, maar zoals je wellicht wel weet ben ik ook opgeleid tot hovenier. Ik kon het dus niet laten.

Van akker tot bakker

De favoriete slogan van Jan Steverink is: ‘Van akker tot bakker’. Zoveel mogelijk houdt de familie Steverink in eigen beheer. Ze telen het graan zelf, ze brengen het na het oogsten zelf naar de molen. Halen na afloop het meel weer op om het vervolgens bij de bakkers te droppen, die er de lekkerste broden van maken. Heb je geen zin om zelf te bakken, maar wil je wel graag brood van rode tarwe proeven. Kijk dan even op de website van ‘De Slaege’ daar vind je een overzicht van verkooppunten. 

Waar is rode tarwe volkorenmeel te koop?

Voor alle (thuis)bakkers die wat bijzonders willen bakken en proeven is deze rode baktarwe een echte aanrader. Op dit moment ( september 2020) kun je in Nederland rode tarwe volkorenmeel van Slaege alleen bij Baktotaal Bouwhuis kopen en wel via hun website. Voor hele graankorrels of vlokken moet je de grens over of het gewoon online zoeken. Zo kwam ik zelf het een en ander tegen in verschillende Duitse webshops.

Bak je liever geen volkorenbrood? Je kunt natuurlijk zelf een lemaire of gebuild meel maken door het rode tarwe volkorenmeel te zeven. Hoe fijner de zeef, hoe meer zemelen je verwijderd, hoe lichter het meel. Je krijgt dan een product dat tussen volkorenmeel en bloem in zit. Een andere optie is om een deel gewone tarwebloem of bijvoorbeeld speltbloem toe te voegen.

Meer info over verschillende soorten tarwe

Brood bakken met rode tarwe

De komende weken ga ik aan de slag met dit speciale tarwe volkorenmeel die ik van de familie Steverink gekregen heb. Mijn bevindingen en enkele recepten zal ik binnenkort op mijn website met jullie delen. Kun je zolang niet wachten, bestel dan zelf wat rode tarwe volkorenmeel en ga aan de bak.

Groetjes, Xandra

Bron: Met dank aan familie Steverink voor het beschikbaar stellen van rode tarwe volkorenmeel, informatiefolder, graankorrels, aren en spelt. Voor informatie over (rode) tarwe heb ik de website van Slaege en DBNL geraadpleegd. (Zie linkjes hierboven.)

©XBB Copyright Xandra Bakt Brood

Rode tarwe of Triticum aestivum

4 gedachten over “Rode tarwe of Triticum aestivum

  1. ‘Volgens de teeltervaringen van deze boer is de rode wintertarwe minder gevoelig voor ziektes. Dat komt waarschijnlijk doordat het een oergraan is waar weinig mee gekruist is.’
    Ik ben opgeleid als plantenveredelaar en wil hier graag op reageren. Onze granen stammen af van wilde soorten die nauwelijks opbrengst zouden hebben als je ze zou proberen te verbouwen. Een echt ‘oergraan’ zou niet geschikt zijn voor landbouw. Ook hele oude tarwestammen in bijv. de Middeleeuwen hadden al eeuwenlange selectie door de mens doorstaan om hun opbrengst te verhogen en waren dus zeker geen oergranen.
    Resistentie tegen ziekten is in wilde planten inderdaad vaak wel aanwezig, en in moderne rassen verdwenen. Dat komt niet door het kruisen zelf, maar door het selecteren op andere eigenschappen (opbrengst, een korte stevige stengel) en het tegelijk niet selecteren op resistentie. Die eigenschap kan dan verdwijnen uit een lijn. Doordat in moderne rassen meestal alle planten genetisch identiek zijn, zijn ze dan ook allemaal vatbaar voor dezelfde ziekte.
    Oude landrassen zijn vaak een mengsel van genetisch verschillende planten, waardoor je ook variatie in vatbaarheid voor ziekten hebt op een veld. Als dan een schimmel of andere ziekte de kop opsteekt, worden niet alle planten ziek. Als je het zaad wint van deze akker, oogst je waarschijnlijk zelfs meer van gezonde planten dan van zieke, vatbare planten. Als je dit zaad het jaar erop inzaait en dezelfde schimmel treedt op, verwacht je dus nog meer resistentie op het veld! Wellicht is deze wintertarwe zo’n landras.

    1. Beste Lodewijk, Triticum aestivum is de benaming van gewone tarwe, die je bij mijn weten zowel als zomer en als wintertarwe kunt kweken. Het zijn dus geen twee verschillende soorten. Ik heb het in mijn plantenlijst van de hoveniersopleiding nagekeken en daar is de betekenis van aestivum inderdaad met zomers, maar als je google translate gebruikt dan vertalen ze het als maximale hoogte. Dat laatste past ook prima bij tarwe. Gr. Sandra

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Schuiven naar boven